‘Wie denkt dat hij betoverd is omdat hij niet kan vrijen, moet een magneetsteen bij zich dragen. Dan gaat het over’, aldus een vijftiende-eeuws magisch receptenboek. Ook het meenemen van sint-janskruid, rodekool of wingerd zou tegen impotentie helpen.
Pols- en urine-onderzoek: zwangerschap of liefdesverdriet? Detail van een schilderij van Jan Steen.
Wie in de middeleeuwen trouwde, kon maar er maar beter voor zorgen dat hij kinderen kreeg. In de religieuze samenleving van toen was de druk vanuit de kerk om je voort te planten groot. Maar er waren ook concrete voordelen aan het krijgen van kinderen. Zo kon je kroost je verzorgen als je oud werd: wie geen kinderen had, kon een rustige oude dag wel vergeten.
Bij problemen met de voortplanting onderzochten artsen ook in die tijd al of de man of de vrouw onvruchtbaar was. Daarvoor vulden ze twee potten met urine en zemelen. De pot waar na tien dagen wormen inzaten, verklikte de partner met het probleem. De behandelend arts kon dan medicijnen voorschrijven. De man kreeg een drankje van honing, amandelen en pijnboompitten. De vrouw moest haar vagina spoelen met een aftreksel van mirre.
Geestelijke leiders geloofden niet dat deze medicijnen werkten: mensen konden beter op god vertrouwen. Sommige heiligen, zoals Maria en haar moeder Anna, waren zelfs gespecialiseerd in vruchtbaarheidsproblemen. Door veel te bidden en gul aan de kerk te geven, kon een vrouw alsnog zwanger raken. Maar net als nu was het verdriet groot als het toch niet lukte.
