Inhoud
- Taal & Spraak – algemeen
- Historische taalkunde
- Psycho- en neurolinguïstiek
- Sociolinguïstiek
- Taalverwerving
- Taal bij dieren
- Taal en computer
- Bedreigde talen
- Spelling en woordenboeken
- Taal & Spraak studeren
Taal & Spraak – algemeen
Er bestaan tientallen websites over taal. Hier een kleine selectie van nuttige links. Onder Keur der Taalwetenschap wordt een aantal Nederlandse taalwetenschappers gepresenteerd. Het Genootschap Onze Taal heeft een uitgebreide website met veel taalnieuws, artikelen en dossiers. Neder-l is een online tijdschrift met mededelingen voor Neerlandici. Op Taalschrift zijn artikelen van taaldeskundigen te vinden.
- Keur der Taalwetenschap
- Wikipedia PorTaal
- Genootschap Onze Taal
- Neder-l (Tijdschrift voor Neerlandistiek)
- Algemeen Nederlandse Spraakkunst (Nederlandse grammatica)
- Taaluniversum (Nederlandse Taalunie)
- Taaladvies
- Studio Taalwetenschap
- Taalprof
- Taalpost
- Taalschrift (digitaal tijdschrift over taal en taalbeleid)
- Bent u een goed verstaander? (interactieve site met taalexperimenten)
- Taal in de Canon van Nederland
- The 5-minute linguist (Engelstalig)
- Taalspelletjes (Engelstalig)
Historische taalkunde
Talen behoren tot verschillende taalfamilies. Zo zijn het Nederlands en het Engels beiden Germaanse talen en vallen de Germaanse talen samen met de Romaanse talen (o.a. Frans, Spaans en Italiaans) en nog meer taalfamilies onder de Indo-Europese talen. De historische taalkunde doet onderzoek naar het ontstaan van taal en de ontwikkeling van verschillende taalfamilies. Men maakt doorgaans een onderscheid tussen diachrone en synchrone taalkunde. Diachrone taalkunde bestudeert taalverandering door de tijd heen, terwijl synchrone taalkunde zich richt op taalverschijnselen in een bepaalde tijdsperiode. Vergelijkende taalkunde vergelijkt Indo-Europese talen om oer- of prototalen te reconstrueren.
Algemeen
- Taalfamilies
- Europese taalfamilies (interactieve kaart)
- De oorsprong van taal
- Taalgeschiedenis van het Duits
- Schriftsystemen van de oudheid tot nu
- Het ontstaan van taal
Nederlandse taal
- Geschiedenis van het Nederlands
- Middelnederlands in tien lessen
- Spelling en uitspraak van het Middelnederlands
- Geschiedenis van de Nederlandse taal
- Nederlandse taal en inleiding in de taalkunde
Psycho- en neurolinguïstiek
Psycholinguïsten onderzoeken hoe we een taal leren, spreken en begrijpen. Ook de invloeden van stoornissen in het menselijk brein (bijvoorbeeld afasie) en de gevolgen hiervan voor de spraak komen aan bod. De neurolinguïstiek richt zich meer op de processen die zich voltrekken in de hersenen en de verschillende hersengebieden die daarbij betrokken zijn. In de psycholinguïstiek staat meer de taalgebruiker centraal.
- Psycholinguïstiek – introductie
- Neurolinguïstiek
- Hersenen en Taal (Rijksuniversiteit Groningen)
- Oratie Niels Schiller
- Taal en hersenen (Engelstalig)
Sociolinguïstiek
Over de relatie tussen taal en samenleving. Er wordt gekeken naar de invloed van sociale factoren op taalvariatie. Zo is taalgebruik afhankelijk van leeftijd, maar ook van bijvoorbeeld sociale klasse en zijn er verschillen aan te wijzen tussen het taalgebruik van mannen en vrouwen. Ook de bestudering van jongerentaal komt hier aan de orde. Een etnolect wordt gesproken door een specifieke etnische groepering.
- Sociolinguïstiek – introductie
- Nederlandse sociolinguïstiek (Meertens Instituut)
- Etnolinguïstiek
- SMS- en msn-taal
- Taalkunde van de straat (Marc van Oostendorp)
- Basisbeginselen sociolinguïstiek (Engelstalig)
- Kennislinkdossier Jongerentaal
Taalverwerving
Het leren van een taal verloopt in verschillende stadia. Dat geldt niet alleen voor jonge kinderen maar ook voor volwassenen die een taal leren. Onderzoek naar eerste taalverwerving kijkt naar taalontwikkeling bij kinderen. Onderzoek naar tweede taalverwerving richt zich op het aanleren van een vreemde taal naast de moedertaal, meestal bij volwassenen.
- Kennislinkdossier Kindertaal
- Taalverwerving – introductie
- Kindertaal (Onze Taal)
- Kindertaal (Rijksuniversiteit Groningen)
- Kindertaal (Radboud Universiteit)
- Wolfskind Genie
- OudersOnline – Taal
- TaalTrotters (Lespakket over meertaligheid)
Taal bij dieren
De taal van dieren is niet vergelijkbaar met menselijke taal. Toch zijn er wel kenmerken van mensentaal aangetroffen in dierentaal. Het gaat dan meestal om intelligentere diersoorten zoals de aap en de dolfijn. Een groot verschil tussen mensen- en dierentaal is dat mensen hun taal leren terwijl taal bij veel dieren is aangeboren. Bepaalde dolfijnen maar ook sommige vogelsoorten hebben een geleerd communicatiesysteem.
- Diercommunicatie
- Apentaal (NRC)
- Overzicht van artikelen (Engelstalig)
- Online collegereeks ‘Taal bij dieren’ (Engelstalig)
Taal en computer
Hoe leer je een computer taal begrijpen en produceren. De computer is in staat op basis van een aangeleverde woordenschat woorden en in beperktere mate zinsconstructies te herkennnen. Die toepassing vinden we terug in spellingcheckers en vertaalmachines op het internet. Een andere mogelijkheid is om computers te leren praten. Op sommige internetsites wordt de mogelijkheid geboden de tekst te laten voorlezen.
- Kennislinkdossier Taal- en Spraaktechnologie
- Taal- en spraaktechnologie
- Computers en taal
- Spraaksynthese
- De computer begint steeds meer mee te praten (Taalschrift)
- Overzicht van artikelen (Engelstalig)
Bedreigde talen
Onderzoek naar exotische talen levert kennis op over wat mogelijk en wat onmogelijk is in menselijke taal. Voor het ontdekken van taaluniversalia, eigenschappen die voor elke taal gelden, is dit type onderzoek erg belangrijk. De opschriftstelling van bedreigde talen en dialecten is ook waardevol voor de taalgebruiker omdat het zorgt voor een opwaardering van de betreffende taal of taalvariëteit.
- Kennislinkdossier Bedreigde Talen
- Kennislinkdossier Streektaal
- Dialecten (Meertens Instituut)
- Beluister soundbites van dialecten uit heel Nederland
- Stichting Nederlandse Dialecten
- Nijmeegse Centrale voor Dialect- en Naamkunde
- Dialecten in Nederland en Vlaanderen
- Dialecten en talen (Rijksuniversiteit Groningen)
- Lespakket Bedreigde Talen (NWO)
- Minderheidtalen startpagina
- Archief Engelse dialecten (Engelstalig)
- Britse accenten van de BBC (Engelstalig)
- Amerikaanse Dialecten (Engelstalig)
Spelling en woordenboeken
Spelling is geen onderzoeksgebied binnen de taalwetenschap. Spelling is in die zin niet interessant voor taalwetenschappers, dat het normatieve taal betreft. Het ontstaat niet op een natuurlijke manier. Wel wordt er onderzoek gedaan naar taalbeleid. Spelling valt daar ook onder. Bovendien is spelling één van de meest besproken taalonderwerpen in de media. Daarom mag het in dit overzicht niet ontbreken.
- Woordenlijst Nederlandse Taal
- Officiële spelling 2005
- Witte spelling
- Dossier Spelling (Onze Taal)
- Taalvariëteiten (Onze Taal)
Taal & Spraak studeren
Verschillende universiteiten bieden onderwijs aan op het gebied van taal en spraak. Dit zijn zowel bachelor- als master-opleidingen. In het overzicht hieronder vind je alleen de bachelor-opleidingen aan universiteiten in Nederland en Vlaanderen. Al deze universiteiten bieden de mogelijkheid om na het behalen van je bachelordiploma nog een master in het vakgebied te volgen waarin je je verder kunt specialiseren.
- Taal en Communicatie (Universiteit van Amsterdam)
- Taalwetenschap (Universiteit van Amsterdam)
- Gebarentaalwetenschap (Universiteit van Amsterdam)
- Informatiekunde (Universiteit van Amsterdam)
- Kunstmatige intelligentie (Universiteit van Amsterdam)
- Taalwetenschap (Vrije Universiteit)
- Communicatie- en Informatiewetenschappen (Vrije Universiteit)
- Kunstmatige intelligentie (Vrije Universiteit)
- Taalwetenschap (Universiteit Utrecht)
- Communicatie- en Informatiewetenschappen (Universiteit Utrecht)
- Kunstmatige intelligentie (Universiteit Utrecht)
- Informatiekunde (Universiteit Utrecht)
- Taalwetenschap (Radboud Universiteit)
- Communicatie- en Informatiewetenschappen (Radboud Universiteit)
- Kunstmatige intelligentie (Radboud Universiteit)
- Informatiekunde (Radboud Universiteit)
- Taalwetenschap (Universiteit Leiden)
- Vergelijkende Indo-Europese taalwetenschap (Universiteit Leiden)
- Taalwetenschap (Rijksuniversiteit Groningen)
- Communicatie- en Informatiewetenschappen (Rijksuniversiteit Groningen)
- Kunstmatige intelligentie (Rijksuniversiteit Groningen)
- Informatiekunde (Rijksuniversiteit Groningen)
- Communicatie- en Informatiewetenschappen (Universiteit van Tilburg)
- Taal- en Letterkunde (Katholieke Universiteit Brussel)
- Toegepaste Taalkunde (Katholieke Universiteit Brussel)
- Logopedische en Audiologische wetenschappen (Universiteit Gent)
- Taal- en Letterkunde (Universiteit Antwerpen)
- Taal- en Letterkunde (Universiteit Leuven)
Mist u een link op deze pagina? Mail uw tip naar Erica Renckens of Mathilde Jansen.
