Mensen apen taal na, apen niet

Het sociale aspect, nodig voor de ontwikkeling van cognitie en taal, is hét verschil tussen mensen en apen. Dat zegt de befaamde Amerikaanse psycholoog en primatendeskundige Michael Tomasello, winnaar van de Heinekenprijs voor de Cognitiewetenschap. Op vrijdag 24 september geeft hij op het Leiden Institute for Brain and Cognition zijn Heinekenlezing.


Tomasello

Winnaar van de Heinekenprijs voor de Cognitiewetenschap, Michael Tomasello. KNAW/Jussi Puikkonen

Op 23 september reikt de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) de prestigieuze tweejaarlijkse Heinekenprijzen uit. De Amerikaanse cognitief psycholoog en primatendeskundige Michael Tomasello krijgt deze prijs, toegekend aan internationaal zeer invloedrijke en multidisciplinaire onderzoekers, voor zijn verdiensten voor de cognitiewetenschap.

De vijf winnaars van de Heinekenprijzen geven allen een lezing of workshop aan een Nederlandse universiteit. Het Leiden Institute for Brain and Cognition is op 24 september namens de Universiteit Leiden gastheer van Tomasello.

Cultuur

De ontwikkeling van cognitie en taal bij mensen is een bij uitstek sociale bezigheid, meent de Amerikaanse psycholoog en primatendeskundige. Dat sociale aspect is volgens hem het grote verschil tussen mensen en andere primaten, zoals chimpansees. Kinderen leren taal door te imiteren en ontdekken in hun omgang met volwassenen stukje bij beetje de regels van de grammatica.

Als er geen volwassenen in de buurt zijn om naar te luisteren en mee te communiceren maar wel andere kinderen, maken ze de regels gewoon in onderling verband. Mensen zien en begrijpen namelijk wat andere mensen zien en bedoelen, aldus Tomasello. Chimpansees missen die eigenschap. Door hun specifieke eigenschap kunnen mensen en kinderen zich samen op een taak of probleem richten. En daarom kunnen alleen mensen taal ontwikkelen en leren, en hebben alleen mensen cultuur.

Tomasello2
KNAW/Jussi Puikkonen

Complementair onderzoek

Kindertaalonderzoeker dr. Claartje Levelt van het Leiden Institute for Brain and Cognition over Tomasello: “Ik vind zijn onderzoek naar taalontwikkeling mooi complementair aan het werk dat binnen de generatieve grammatica aan kindertaalontwikkeling is gedaan. Hij heeft uitgebreid bestudeerd met welke taalgegevens kinderen worden geconfronteerd en wat ze ermee doen. Verder laat zijn vergelijkend onderzoek bij mensen en chimpansees heel mooi het belang van joint attention voor taalverwerving zien.”

Tomasello (1950) krijgt de Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Cognitiewetenschap voor het inzicht dat zijn multidisciplinaire onderzoek bij primaten in het algemeen en taalverwervingsprocessen bij mensen in het bijzonder, heeft opgeleverd. Tomasello is mededirecteur van het Max Planck Instituut voor Evolutionaire Antropologie in Leipzig, Duitsland.