kennislink.nl maakt nieuwsgierig

Kanker, de bekende ziekte waarbij lichaamscellen op hol slaan en eindeloos gaan delen, hoeft niet gevaarlijk te zien. Zolang je het klompje delende cellen, ook wel de tumor, maar op tijd wegsnijdt. Het makkelijkst is dat uiteraard bij huidkanker: die zit aan de buitenkant van het lichaam.

Maar wanneer een tumor diep is verborgen in kwetsbare lichaamsdelen, wordt het ingewikkelder. Vaak wordt zo’n kankersoort niet snel genoeg opgemerkt. Denk maar aan een gezwel in de hersenen. Wat je als patiënt dan krijgt: chemotherapie, gevolgd door een operatie waarbij artsen de tumor netjes hopen weg te snijden.

Een artistieke weergave van hoe een nanodeeltje kankercellen binnendringt. Een tumorcel heeft een heel erg typische buitenkant, die door het nanodeeltje herkend wordt. Zo zorg je ervoor dat het ingesloten kankermedicijn op de juiste plek werken. Afbeelding: © Nicolle Rager Fuller

Omdat deze kankers zo moeilijk te bereiken zijn, zoeken wetenschappers naar een therapie die heel doelgericht werkt zonder dat je hoeft te snijden. En deze week is er een bijgekomen: een combinatie van nanodeeltjes en gentherapie tegen eierstokkanker. Dat zeggen onderzoekers van het Massachusetts Institute of Technology (MIT) in het tijdschrift Cancer Research.

Een poster uit de jaren ‘40 die vaccinatie tegen difterie promoot. Met de nieuwe combinatie van nano- en gentherapie gaven wetenschappers difterie aan een tumor, terwijl de rest van het lichaam ongedeerd blijft. ’credits’>Afbeelding: © Wikimedia Commons

Simpel gezegd bestaat het geneeskrachtige stofje uit twee delen. De buitenkant is een speciaal ontworpen capsule, die alleen aan tumoren bindt. In de capsule zit het daadwerkelijke medicijn: stukjes DNA waarin dodelijke instructies staan voor tumorcellen.

Het DNA komt pas vrij wanneer het nanodeeltje eenmaal aan een tumorcel bindt. Daarna gaat de tumorcel het DNA gebruiken: de cel maakt daardoor een gifstof aan die difterie veroorzaakt. Dat gif is nogal sterk spul. Ook kankercellen kunnen er niet tegen.

De onderzoekers testten deze techniek op arme muizen, die ze expres eierstokkanker gaven. Zielig misschien, maar de resultaten zien er goed uit. De muizen die met nanodeeltjes behandeld werden hadden vier keer kleinere tumoren dan muizen zonder behandeling. In een paar muizen stopte de tumorgroei zelfs volledig. Perfect is het niet, maar nog altijd beter dan chemotherapie.

Omdat de muizen geen ernstige bijwerkingen vertoonden – lees: ze kregen geen difterie – is de weg vrij voor proeven met mensen. De Amerikaanse wetenschappers verwachten daarmee binnen nu en twee jaar te beginnen.