Tot aan de landing leek alles nog voorspoedig te verlopen: de tweetraps Maser-10 raket steeg netjes op vanaf de basis Esrange in Zweden tot een hoogte van 252 km. Vervolgens werden de motoren uitgeschakeld en viel de raket, geheel volgens draaiboek, met een vrije val van zes minuten terug naar de aarde. Ook de experimenten aan boord van de raket leken toen nog prima te werken.
Zo hád ’t moeten gaan: De module, inmiddels afgeremd door een parachute, die vanuit de lucht zou worden gepikt door een helicopter…
Helaas ging het finaal mis tijdens de “landing”: door een falende parachute werd de module niet genoeg afgeremd en stortte de raket, die eigenlijk in de lucht opgepikt had moeten worden door een helicopter, met een rotsmak neer op aarde. De klap was zo hard, dat de wetenschappelijke module volgens dr. R. de Groot van SRON zelfs uit de wrakstukken van de totaal verwrongen raket gezaagd moest worden.
Experimenten van Nederlandse bodem
Aan boord van de raket waren onder andere twee Nederlandse experimenten. Beide experimenten zouden de invloed van gewichtloosheid op bepaalde celbiologisch processen onderzoeken. Het experiment van de Groningse celbioloog Maikel Peppelenbosch van het UMCG zou de invloed van gewichtloosheid op de werking van het afweersysteem onderzoeken. “Van astronauten weten we dat hun afweersysteem in gewichtloosheid veel minder goed werkt dan op aarde”, aldus Peppelenbosch. “De bloedcellen die wij in de raket meestuurden kregen, zodra ze in gewichtloze toestand waren, een akelige stof toegediend waar ze op aarde een afweerreactie op zouden geven.” Met het experiment had de onderzoeker gehoopt meer inzicht te krijgen in de werking van het immuunsysteem in het algemeen en auto-immuunziektes als reuma en astma in het bijzonder.
In het experiment van de Utrechtse promovendus Maarten Moes zou tijdens de vrije val van de wetenschappelijke module met krachtige microscopen naar de vorming van actine (in de afbeelding rood gekleurd) in de cel zijn gekeken. bron: Maarten MoesKlik op de afbeelding voor een grotere versie.
Het andere experiment van Nederlandse bodem was van de Utrechtse promovendus Maarten Moes. Hij wilde onderzoeken hoe gewichtloosheid van invloed is op de manier waarop dierlijke cellen groeien. Volgens Moes en zijn begeleider Johannes Boonstra speelt het eiwit actine een cruciale rol in dat groeiproces. “Actine rijgt zich in cellen aaneen tot een netwerk dat in belangrijke mate de celvorm bepaalt”, legt Moes uit, “Proeven in ons eigen laboratorium lijken erop te wijzen dat gewichtloosheid dat proces verstoort.” Met behulp van krachtige microscopen hadden zij dat proces gedetailleerd vast willen leggen tijdens de 6 minuten durende vrije val van de onderzoeksmodule.
Alles nu voor niets?
Of alles nu voor niets is geweest, is volgens Wolfgang Herfs van de ESA nog niet zeker: “Alles wijst erop dat de wetenschappelijke doelen van deze missie waarschijnlijk toch zijn gehaald. We zijn er bijna zeker van dat het overgrote deel van de wetenschappelijke monsters nog geschikt zijn voor verdere analyses en dat de opgeslagen gegevens nog te achterhalen zijn.”
Voor het experiment van Peppelenbosch ziet het er in ieder geval niet erg rooskleurig uit: gisteren liet het UMCG weten dat het experiment ontzettend veel schade heeft opgelopen. “De bloedcellen groeiden op glas en dat is helemaal vergruisd. We gaan nog proberen om die bloedcellen van het glas te onderscheiden, maar de wetenschappelijke waarde van het experiment is waarschijnlijk nihil,” aldus voorlichter Eddy Brand; hopelijk ziet het er voor de Utrechtse onderzoeker Moes beter uit. Persoonlijke ongelukken hebben zich tijdens het onfortuinlijke voorval gelukkig niet voorgedaan.
Zie ook:
- Raketvlucht voor reumaonderzoek (Kennislink artikel)
