Nederlandse taalkundige ontdekt doodgewaande taal

Het Cappadocisch werd tot in de jaren ’20 in Cappadocië (Centraal-Turkije) gesproken. In de jaren ’60 gingen taalkundigen en historici ervan uit dat deze Grieks-Turkse mengtaal was uitgestorven. Totdat Mark Janse in 2005 in Griekenland een aantal sprekers van het Cappadocisch ontdekte.


Een doodgewaande taal die vorig jaar ‘herontdekt’ werd blijkt nog meer sprekers te hebben dan de ontdekker had durven vermoeden. Professor Mark Janse, hoogleraar Algemene Taalwetenschap en Klassieke Talen & Culturen aan de Roosevelt Academy in Middelburg, en gasthoogleraar aan de Universiteit Gent schat dat er nog vele honderden, misschien zelfs enkele duizenden Cappadocische sprekers verspreid in Griekenland wonen, onder wie jonge volwassen tussen de 20 en de 40 jaar die behoren tot de vierde generatie.

De Zeeuwse taalkundige Mark Janse wordt internationaal beschouwd als de grote specialist van het Cappadocisch en is als zodanig benoemd tot gasthoogleraar Cappadocische Taalwetenschap aan de Universiteit van Patras.

Grieks-Turkse mengtaal

Janse ontdekte in mei 2005 in Griekenland een aantal sprekers van het Cappadocisch. Deze doodgewaande Grieks-Turkse mengtaal werd tot de jaren 1920 in Cappadocië (Centraal-Turkije) gesproken. Taalkundigen en historici waren ervan overtuigd dat het Cappadocisch sinds het eind van de jaren 1960 uitgestorven was. Zelden komt een op sterven na dode taal weer tot leven en de ontdekking was niet alleen groot nieuws in de wereld van de taalkundigen, maar kreeg ook ruime aandacht in de Nederlandse en Vlaamse media, aangezien meer dan de helft van de 6000 talen die momenteel nog wereldwijd gesproken worden met acute uitsterving bedreigd wordt.

Bevrijd van de schaamte

Janse wordt internationaal beschouwd als de grote specialist van het Cappadocisch en is als zodanig benoemd tot gasthoogleraar Cappadocische Taalwetenschap aan de Universiteit van Patras. Vorige week was hij als gastspreker uitgenodigd op een reünie van Cappadociërs op de archeologische site van Philippi bij Kavala in Noord-Griekenland. Janse sprak er 2500 Cappadociërs toe in het Grieks en in twee Cappadocische dialecten. Zijn toespraak, die uitgezonden werd op de Griekse televisie, maakte een diepe indruk op de aanwezigen, die jarenlang hun taal en afkomst verzwegen en verdrongen hadden. Het is voor het eerst dat de taal weer in het openbaar gesproken wordt. De bisschop van Drama, eveneens afkomstig uit Turkije en aanwezig op de reünie, zei dat Janse zijn volk bevrijd had van de schaamte en hen hun waardigheid had teruggegeven.

Cappadocië is een landstreek in Turkije waar eeuwenlang Grieken hebben gewoond. De taal die zij spraken stond dichter bij het Oudgrieks dan het Nieuwgrieks en kende veel invloeden van het Turks. Na de Grieks-Turkse oorlog van 1919-1922 werden de Cappadociërs uit Turkije verdreven en kwamen zij weer terug naar Griekenland.

Symbolische waarde

Een eerste analyse van een tijdens de reünie gehouden enquête leert dat er veel meer sprekers – misschien wel duizenden — zijn dan Janse vorig jaar had durven vermoeden, al varieert het niveau aanzienlijk. Het Cappadocisch is van groot belang voor de studie van factoren die een rol spelen bij taalsterfte, maar vooral ook factoren die een positieve rol spelen bij de heropleving van een taal. Het Cappadocisch heeft bovendien ook een grote symbolische waarde, aangezien het de culturele symbiose symboliseert tussen Grieken en Turken, die traditioneel als erfvijanden voorgesteld worden.

Janse bereidt momenteel een groots opgezet internationaal onderzoeksproject op het gebied van de Griekse minderheidstalen in en uit Turkije voor, in samenwerking met de universiteiten van Istanbul, Oxford, Patras en St. Petersburg. Het onderzoek is van groot belang voor de studie van ethnische en culturele minderheden in het algemeen.

Prof. Janse geeft op 3 oktober a.s. om 19:30 een lezing over het Cappadocisch en de laatste ontwikkelingen in de Burgerzaal (voormalig stadhuis) van de Roosevelt Academy in Middelburg.

Roosevelt Academy