Nieuwe werking aspirine blootgelegd

Een team van Schotse, Canadese en Australische wetenschappers heeft een nieuw werkingsmechanisme achter de populaire pijnstiller aspirine ontdekt. Die ontdekking kan wellicht verklaren hoe de werkzame stof uit aspirine beschermt tegen de ontwikkeling van ziekten als kanker en diabetes type 2.

door

Aspirine

Aspirine is veel meer dan een pijnstiller. De werkzame stof, salicylaat, remt de ontwikkeling van ziekten als kanker en diabetes type 2. Wikimedia Commons

De pijnstiller aspirine wordt in ons lichaam heel snel afgebroken tot salicylaat. Dat salicylaat heeft invloed op de werking van verschillende signaalroutes, weten we inmiddels. Deze week komt daar weer een nieuwe signaalroute bij. Een team van Schotse, Canadese en Australische wetenschappers beschrijft in het blad Science hoe salicylaat de productie van het enzym AMPK stimuleert. AMPK speelt een belangrijke rol bij de energieopslag van cellen en reguleert bovendien allerlei processen die te maken hebben met celgroei en –stofwisseling.

Om de werking van salicylaat via AMPK aan te tonen, maakten de wetenschappers muizen die dat enzym zelf niet kunnen aanmaken. Zij injecteerden zowel de muizen die AMPK missen als gewone muizen met salicylaat en lieten de knaagdieren daarna vasten. Bij gewone muizen zorgt salicylaat voor de aanmaak van AMPK in de lever, het spierweefsel en het vetweefsel. Zes uur na de injectie zagen de wetenschappers bij deze muizen een verminderde gaswisseling tijdens de ademhaling. Dat duidt erop dat het lichaam van de verbranding van koolhydraten over is gegaan op het verbranden van vetten. De gewone muizen die behandeld waren met salicylaat hadden dan ook minder opgeloste vetzuren in het bloed dan gewone muizen die geen behandeling kregen. Bij muizen zonder AMPK die behandeld werden met salicylaat gebeurde er helemaal niks.

Dikke_muis

Salicylaat verbetert de glucosestofwisseling van obese muizen. Waarschijnlijk gaat dat gedeeltelijk via AMPK. Wikimedia Commons

Stap dichterbij

Uit dit experiment blijkt dat salicylaat via AMPK iets doet met de stofwisseling van muizen. De wetenschappers hebben vervolgens onderzocht of salicylaat ook de glucosestofwisseling van muizen met overgewicht zou kunnen normaliseren. Obese muizen en obese muizen die het enzym AMPK misten, werden twee weken lang dagelijks geïnjecteerd met salicylaat. Alle obese muizen maakten dankzij het salicylaat meer insuline aan waardoor glucose beter werd afgebroken. De bloedglucosewaarde ging omlaag en de insulineresistentie nam af. Salicylaat heeft dus een gunstig effect op de glucosestofwisseling van muizen en helpt zo diabetes af te remmen.

Zowel bij obese muizen met als zonder AMPK traden de gunstige effecten van salicylaat op. Dat betekent dat salicylaat de glucosestofwisseling niet – of in ieder geval niet alleen – regelt via AMPK. Ook andere signaalroutes spelen dus nog een belangrijke rol bij hoe aspirine beschermt tegen de ontwikkeling van ziekten als kanker en diabetes type 2. Maar met de ontdekking van AMPK als doelwit voor salicylaat is het ontrafelen van het hele werkingsmechanisme achter aspirine weer een stap dichterbij.

Bron:

Simon Hawley e.a. The ancient drug salicylate directly activates AMP-activated protein kinase Sciencexpress, 19 april 2012 (online)

Lees meer over aspirine op Kennislink:

Meer over aspirine op Wetenschap24: