Dat Debye (Maastricht, 1884 – 1966) in de jaren 1930 in Duitsland werkte was algemeen bekend. Waarom hij tijdens de opkomst van het Nazisme nog steeds leiding gaf aan een vooraanstaand wetenschappelijk instituut? Politieke naïviteit, dachten historici. Rispens, wetenschapshistoricus in Berlijn, bracht echter brieven van Debye aan het licht, waarin die oproept tot het zuiveren van het Deutsche Physikalische Gesellschaft van joden en andere niet-Ariërs. In zijn boek “Einstein in Nederland” zet Rispens Debye neer als een opportunistische carrièrejager die er geen been in zag zaken te doen met Nazi-Duitsland.
Rapport van het Nederlands Instituut voor Oorlofsdocumentatie (NIOD) over de rol van Nobelprijswinnaar Peter Debye in Nazi-Duitsland.
bron: NIOD.
Volgens het NIOD was Rispens aantijging gebaseerd op onvolledig onderzoek. Het rapport van historicus dr. Martijn Eickhoff beschrijft Debye als iemand die voor de zuivere wetenschap en voor zichzelf koos. Toen de Nazi’s hem vroegen zich te nationaliseren tot Duitser en invloed uit wilden oefenen op de richting van zijn onderzoek, vertrok Debye dan ook naar de V.S..
Naar aanleiding van Rispens boek ontnam de Universitiet Utrecht het Debye-instituut voor nanochemie haar naam. De universiteit heeft nog niet officieel gereageerd op het mildere rapport van het NIOD en wacht op de conclusies van een commissie onder leiding van oud-minister Jan Terlouw.
Zie verder
- Eerherstel voor Debye (Kennislinkartikel)
- NIOD-rapport ‘In naam der wetenschap?’
- Rispens: ‘Peter Debye met reden een opportunist genoemd’
- Nobelprijswinnaar fout in de oorlog? (Kennislinkartikel)
- NIOD: Debye was geen antisemiet (de Volkskrant)
- Nobelprijswinnaar met vuile handen (Kennislinkartikel van dr. Sybe Rispens)
- Koning van de Elektronen (Kennislinkartikel van H.A.M Snelders)
- Wikipedia-pagina over Debye
