Heeren onderzocht opgegraven vondsten en sporen van nederzettingen en grafvelden uit de buurt van Tiel. De Bataven zijn in de Nederlandse geschiedenis vaak gepresenteerd als dappere lieden die in verzet kwamen tegen een wrede onderdrukker. Maar Stijn Heeren toont nu aan dat deze ‘simpele lieden’ ook een heleboel Romeinse trekjes hadden overgenomen. Volgens hem veranderden de kleine boerengemeenschappen in dorpen waar Romeinse gebruiken hun intrede deden.
Romeins aan tafel en in bad
Door de chronologie van de vindplaatsen te bestuderen en enkele specifieke categorieën vondsten te analyseren kon Heeren laten zien hoe en wanneer de lokale bevolking deel ging nemen in de economische, militaire en culturele structuren van het Romeinse rijk. De archeoloog ontdekte dat de Bataven al binnen enkele decennia van Romeinse overheersing Romeinse ingrediënten gebruikten bij het koken, dat de boeren make-up en olie gebruikten zoals de Romeinen dat deden in hun badhuizen en dat zij hun boerderijen bouwden naar Romeins voorbeeld.
Geld en oorlog
De integratie van de Bataven werd volgens Heeren door twee belangrijke feiten veroorzaakt. De Romeinse legerkampen waren voor de Bataven een belangrijke bron van inkomsten. De Bataafse boeren produceerden voedsel voor de Romeinse soldaten en konden zo op hun beurt ook Romeinse gebruiksvoorwerpen aanschaffen.
In 69 na Christus kwamen de Bataven, onder gezag van hun leider Julius Civilis, in opstand tegen de Romeinen. © SchoolTV Beeldbank
Zo werd de Bataafse economie dus afhankelijk van de Romeinen. Maar mogelijk was de rol die de Bataven speelden in het Romeinse leger nog belangrijker voor de integratie van de Bataven. Veel jonge mannen deden 25 jaar lang dienst in het Romeinse leger en brachten Romeinse voorwerpen en gebruiken met zich mee na voltooiing van hun diensttijd. Hoewel het onderzoek van Heeren zich beperkte tot de rurale gemeenschap van Tiel-Passewaaij, kunnen deze gemeenschappen wel model staan voor plattelandsgemeenschappen elders in de Bataafse wereld.
Het onderzoek van Heeren is onderdeel van het onderzoeksprogramma ‘Rurale gemeenschappen in de civitas Batavorum en hun integratie in het Romeinse rijk’, geleid door prof. dr. Nico Roymans. Dat onderzoeksprogramma maakt deel uit van ‘De Oogst van Malta’, een serie onderzoeksprogramma’s die door NWO worden gefinancierd.
