Miljarden sterren fonkelen ons in de nacht tegemoet, en recente inzichten leren ons dat het merendeel van die sterren niet alleen is… Meer dan de helft van alle sterren heeft een planetenstelsel. Waarschijnlijk zitten er in die enorme verzameling zelfs planeten die als twee druppels water op de aarde lijken. Maar exoplaneten zijn piepklein vergeleken met de verre sterren die ze begeleiden, en geven bovendien geen licht. Het is dus knap lastig om ze te vinden.
Exoplaneet GJ 1214b. Afbeelding: © Charbonneau et al.
Wiebelende sterren
De exoplaneten die tot nu toe bekend zijn, zijn meestal groot en zwaar en draaien erg dicht om hun ster heen. Dat zorgt ervoor dat de ster een beetje wiebelt, iets dat vanaf aarde te meten is. Soms cirkelt een planeet precies voor zijn ster langs, waardoor de ster tijdelijk iets minder helder wordt. Ook dat is wel te zien. De meeste van de bekende exoplaneten werden op één van deze twee manieren ontdekt, meestal door een grote telescoop op aarde. In 2006 werd de Franse CoRoT-satelliet gelanceerd met het vinden van meer exoplaneten als specifiek doel: een missie die CoRoT tot nu toe bijzonder succesvol heeft uitgevoerd.
In navolging van het succes van CoRoT lanceerde NASA begin 2009 de Kepler-satelliet. Kepler heeft dezelfde missie als CoRoT, maar is uitgerust met nog veel geavanceerdere meetapparatuur. Daardoor komen voor het eerst ook kleinere en lichtere exoplaneten in zicht die voor de oudere detectoren onzichtbaar waren. In de eerste zes waarnemingsweken heeft Kepler maar liefst 750 kandidaat-planeten gevonden. Zelfs als maar de helft van die waarnemingen echt de ontdekking van een exoplaneet betekent, wordt hiermee het aantal bekende exoplaneten verdubbeld.
NASA-satelliet Kepler is op 6 maart 2009 gelanceerd om op zoek te gaan naar exoplaneten: planeten die rond een andere ster dan onze zon draaien. Het doel van Kepler is om voor het eerst planeten te vinden die vergelijkbaar zijn met onze aarde. Afbeelding: © NASA
Iets minder dan de helft van de vondsten van Kepler is nu gepubliceerd. Door de metingen zorgvuldig te analyseren kunnen sterrenkundigen binnenkort met zekerheid vaststellen of het om nieuwe planeten gaat. De andere helft van de metingen wordt tot begin 2011 vastgehouden, wat tot kritiek uit de wetenschappelijke wereld leidt. Het Kepler-team wordt ervan beschuldigd de informatie, en dus de ontdekkingen, voor zichzelf te willen houden. Dat is volgens andere onderzoekers in strijd met de wetenschappelijke moraal. Bovendien zitten de meest interessante kandidaat-planeten tussen de niet vrijgegeven informatie.
Exoplaneet WASP-17b. Afbeelding: © NASA/Hubble
Hoe dan ook, de menagerie aan exoplaneten die Kepler ontdekt zal ons beeld van het heelal buiten ons zonnestelsel een stuk scherper maken. Binnen een aantal maanden kunnen we hoogstwaarschijnlijk onze verzameling exoplaneten verdubbelen, waarbij ook veel nieuwe typen ontdekt zullen worden. Of het zusje van de aarde er ook tussen zit? Nog even geduld…
Zie verder:
Exoplaneten
Eeuwenlang dachten we dat de aarde uniek was in het heelal. Nu nieuwe telescopen bakken vol planeten van andere zonnen ontdekken rijst de vraag of dat wel zo is. Het lijkt een kwestie van tijd totdat het tweelingzusje van de aarde wordt ontdekt.
Exoplaneten direct gezien
Dat ook buiten het zonnestelsel planeten bestaan weten we al jaren, maar zo’n exoplaneet direct waarnemen is moeilijk. Amerikaanse sterrenkundigen wisten met een handige truuk het infraroodlicht van een exoplaneet op te vangen.
Nieuwe planetenoogst HARPS
Een tweede aarde hebben we nog niet gevonden, maar de variatie in exoplaneten die ontdekt worden is enorm. Vandaag kwamen er weer 32 bij. Verantwoordelijk voor de meeste ontdekkingen is HARPS, een instrument op de Europese reuzetelescoop in Chili.
