Een internationaal team van wetenschappers heeft de hoeveelheid stikstofdioxide (NO2) in de atmosfeer gemeten. Aan het project deden onderzoekers aan de Duitse Universiteiten van Heidelberg en Bremen, maar ook het Belgische Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BRIA-IASB) en het Nederlandse KNMI mee. Het team bewerkte 18 maanden aan data van het Sciamachy-instrument om de scherpste kaart van stikstofdioxide in de atmosfeer ooit te maken.
Energiecentrales, zware industrie, verbrandingsmotoren en verbranding van biomassa produceren allemaal stikstofdioxide. Het gas veroorzaakt smog en zure regen, maar kan ook ademhalingsklachten opwekken. Door een combinatie van Envisat’s Sciamachy-instrument en metingen van grondstations is nu de nauwkeurigste NO2-kaart ooit gemaakt. De resulutie is 60 bij 30 kilometer, genoeg om afzonderlijke steden te onderscheiden. Envisat’s voorganger, de GOME-satelliet, haalde maar een scherpte van 320 bij 40 kilometer.
Europa’s stikstofdioxide-concentraties. Het Duitse Ruhr-gebied, maar ook Noord-Italië, Nederland en België zijn grote producenten van het gas. bron: Universiteit van Heidelberg
Klik op de afbeelding voor een grotere versie.
Europa’s grote stikstofdioxideproducenten zijn het Duitse Ruhr-gebied, net als Nederland en België. Vooral in onze Randstad gloeit de NO2 je tegemoet. Ook Noord-Italië kan er wat van; de werking van de Alpen als barriëre voor het stikstofdioxide is duidelijk te zien . Ook afzonderlijke steden als Madrid, Barcelona en Parijs staan op de kaart.
Op de wereldkaart van NO2-uitstoot speelt Europa zeker mee, maar de grootste producenten zijn industriële gebieden als het Noord-Oosten van China en de V.S. Ook Zuid-Afrika, met zijn vele kolencentrales, is makkelijk te vinden. Opmerkelijk is, dat de satelliet zelfs scheepvaartroutes kan onderscheiden. Op de kaart zijn grote verbrandingsmotoren van schepen op de Indische Oceaan (tussen India en Indonesië) maar ook op de Rode Zee te zien.
Wereldkaart van stikstofdioxide in de atmosfeer. (bron: Universiteit van Heidelberg)
Klik op de afbeelding voor grotere versie.
Sciamachy
Het Envisat-instrument Sciamachy (Scanning Imaging Absorption Spectrometer for Atmospheric Chartography) meet gasconcentraties in de atmosfeer met ongekende precisie. Elke stof absorbeert bepaalde kleuren licht uit het zonlicht; die absorptielijnen vormen een vingerafdruk, en Sciamachy kan die aflezen. Het instrument meet – loodrecht naar beneden of schuin door de atmosfeer – hoeveel deeltjes van een bepaald gas in de kijklijn zitten. Zo kunnen wetenschappers de samenstelling van de atmosfeer in kaart brengen.
Envisat heeft tien verschillende instrumenten voor aardonderzoek aan boord. Sciamachy onderzoekt concentraties van chemische stoffen in de atmosfeer; de Advanced Along-Track Scanning Radiometer (AATSR) meet wereldwijd de watertemperatuur en de Medium Resolution Imaging Spectrometer (MERIS) meet de hoeveelheid zonlicht die de oceanen terug de ruimte in kaatsen. (bron: EADS Astrium)
Klik op de afbeelding voor een grotere versie.
Envisat maakt vervuilingskaart
Envisat en Sciamachy
- Envisat (Engels)
- Milieusatteliet ENVISAT gelanceerd (Kennislink artikel)
- ENVISAT, in het belang van de aarde (Kennislink artikel)
- SCIAMACHY wacht op zijn lancering (Kennislink artikel)
