Het Ozone Monitoring Instrument (OMI) heeft op 8 mei voor het eerst sinds de uitbarsting van de Chaitén vulkaan op Chili een verhoogde hoeveelheid zwaveldioxide (SO2) gemeten. Bij de uitbarsting is veel as en waterdamp vrijgekomen maar weinig zwavelverbindingen.
Klimaat
De vulkaanuitbarsting kan wel gevolgen hebben voor het klimaat. Uit satellietmetingen onder andere door de Geological Survey van de VS blijkt dat de vulkanische pluim hoogtes heeft bereikt van 11 tot 17 kilometer. Dit betekent dat een deel van de uitstoot van de vulkaan hoger in de stratosfeer is terecht gekomen (vanaf cieca 10 km hoogte).
Vulkaandeeltjes worden in de stratosfeer veel minder snel verwijderd en kunnen zich binnen een aantal maanden over het hele zuidelijk halfrond verspreiden, uiteindelijk zelfs over de hele aarde. Ze kunnen zorgen voor een lichte afkoeling aan het oppervlak. De recente uitbarsting van Chaitén was een stuk zwakker was dan die van Pinatubo in 1991, die wereldwijd een afkoeling veroorzaakte van 0,3 graden. De afkoeling die de Chaitén oplevert zal aanzienlijk minder zijn.
De rookpluim van de Chaitén op 3 mei. Bron: NASA
As
Het grootste deel van de rook- en aspluim kwam echter in de troposfeer (de onderste laag van de atmosfeer tot circa 10 km hoogte) terecht en verplaatste zich tussen 2 en 6 mei over meer dan 1000 km richting Buenos Aires. Een groot deel van de vulkanische as viel snel naar de grond, een ander deel zal binnen enkele weken uitregenen.
Zwaveldioxide metingen bij vulkaanuitbarsting Chaitén op Chili. Bron: KNMI
Ozongat
Wel kan de vulkaanuitbarsting gevolgen hebben voor het komende ozongat bij de Zuidpool. Bij vulkaanuitbarstingen komen ook ozonafbrekende halogenen vrij. De Chaitén ligt dichtbij Antarctica en blijft bovendien nog lang actief. Dat zal vrijwel zeker gevolgen hebben voor het ozongat, dat dan groter kan worden. Het KNMI houdt de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten onder meer aan de hand van OMI-satellietbeelden.
Referentie:
Millard et al., 2006. Halogen emissions from a small volcanic eruption:Modeling the peak concentrations, dispersion and volcanically induced ozone loss in the stratosphere. Geophysical Research Letters 33 L19815
Zie ook:
- Vulkanen (Kennislinkdossier)
- Vulkanen Opbouw, vorm/type en locatie (Kennislinkartikel)
- Vulkanen Directe en indirecte gevolgen (Kennislinkartikel)
- Vulkanen Directe en indirecte gevolgen (Kennislinkartikel)
- Vulkaanobservatie en economie (Kennislinkartikel)
- Klimaatgevolgen vulkanische uitbarstingen beperkt
- Kilauea vulkaan explodeert (Kennislinkartikel)
