Sinterklaas en Zwarte Piet

Sinterklaas komt er aan. Voor sommigen de gezelligste tijd van het jaar: warm en knus surprises uitpakken en gedichten voorlezen, pepernoten eten en liedjes zingen. Voor anderen de tijd van onderdrukte Pieten, familieruzie en kadootjesstress. Dit jaar is de discussie over Zwarte Piet serieus opgelaaid en lijkt er meer begrip voor dat mensen zich door deze figuur gekrenkt kunnen voelen. Voordat Nederland zelf haar tradities kan bijstellen, gooit Verene Shepherd, hoofd van de VN-werkgroep die onderzoek doet naar Zwarte Piet, echter olie op het vuur door te zeggen dat Nederlanders maar gewoon het feest met de kerstman moeten vieren. Hier verzamelden we al eerder wat de wetenschap over het Sinterklaasfeest te zeggen heeft.

door

Sinterklaas is oud

Dat de Sint oud is, dat kunnen we natuurlijk zien aan zijn lange witte baard. Maar dat de goede man al zo’n achttien eeuwen meegaat is niet aan hem af te zien. Dat de typisch Nederlandse Sinterklaas eigenlijk een seizoensarbeider uit Turkije is, weet ook niet iedereen. En wat heeft de Sint eigenlijk precies met hoeren? En met de stoomboot?


Is er veel veranderd? Of juist niet?

Typisch Nederlands

Als je Nederlanders vraagt wat nou echt Nederlands is, scoort Sinterklaas hoog. De Goedheiligman behoort tot de hoogtepunten van onze Nederlandse cultuur. Met hand en tand verdedigen we de Sint tegen de Kerstman, maar ook tegen de kritiek dat Sinterklaas doordrenkt is met racistische beelden. In een tijd van globalisering en individualisering is de behoefte aan verbindende rituelen blijkbaar groot.

Een feest met een functie

Sinterklaas is niet altijd zo’n vriendelijke opa geweest als nu (ouderdom maakt mild). In de negentiende eeuw was de Sint een streng, beangstigend figuur, die samen met zijn Pieten de grens tussen goed en slecht bewaakte. Ook nu nog heeft het Sinterklaasfeest deze functie. Alleen zijn we niet meer bang voor de roe en de zak, maar voor scherpe gedichten en ironische surprises.

Sinterklaas in den vreemde

Sinterklaas komt in veel verschillende soorten en maten. In Amerika transformeerde onze statige Goedheiligman tot een vrolijke kerstkabouter. Dichterbij huis, op Texel, wordt begin december een heel ander soort winters feest gevierd: Sunderklaas. In tegenstelling tot wat je zou denken, lijkt het Ouwe Sunderklaas-feest in niks op het Sinterklaasfeest zoals wij dat kennen.

Kadootjes!

Pepernoten en taai-taaipoppen zijn natuurlijk leuk, maar zonder kadootjes, surprises en gedichten zou Sinterklaas Sinterklaas niet zijn. Nu zijn er sceptici die vinden dat Sinterklaas alleen maar leidt tot ongebreideld consumentisme. Maar er zijn ook voordelen: Sinterklaas leert kleuters bijvoorbeeld eerlijk delen. Bovendien worden sociale banden versterkt door het geven van kadootjes. En al die kado’s leveren ook nog eens mooie wiskunderaadsels op.