“Spring zelf door die hoepel!”

Praten met dolfijnen

Mensen proberen al jaren om dieren taal aan te leren; meestal zonder veel succes. Amerikaanse onderzoekers proberen nu een nieuwe tactiek: ze ontwikkelen een nieuwe taal gebaseerd op de geluiden die dolfijnen maken. Zo hopen ze in de toekomst werkelijk met dolfijnen te kunnen communiceren.

door

Dolfijnen zijn een van de meest intelligente diersoorten ter wereld. Ze hebben relatief grote hersenen en vertonen veel sociaal gedrag. Ze werken samen, verdelen onderling taken en herkennen zelfs zichzelf in de spiegel. Bovendien communiceren ze; met elkaar én met andere soorten. Mensen hebben op hun beurt weer geprobeerd om met de dolfijnen te communiceren. Maar dit bleef tot nu toe altijd beperkt tot eenrichtingsverkeer: de dolfijnen leerden onze symbolen (woorden of tekens) en voerden vervolgens de opdrachten uit. Amerikaanse onderzoekers proberen nu een methode te ontwikkelen waarmee dolfijnen ook terug kunnen ‘praten’.

Beluister het geluid van een dolfijn

Dolfijn

Afgelopen maanden ging het team van Denise Herzing onder water om de geluiden op te nemen die de Atlantische vlekdolfijnen in Florida maken. Dat is nog een hele opgave, want de geluiden die dolfijnen maken gaan tot tien keer zo hoog (200 kHz) als mensen kunnen waarnemen. Bovendien kunnen dolfijnen hun geluiden in verschillende richtingen uitstoten zonder hun hoofd te bewegen. Dat maakt het moeilijk om te bepalen welke dolfijn op dat moment eigenlijk ‘aan het woord’ is.

Vrijwillige proefpersonen

Het motto van de onderzoeksgroep van Denise Herzing is “In their world… On their terms”. De onderzoekers houden dus geen dieren in gevangenschap en dwingen de dolfijnen ook niet om aan het onderzoek mee te werken. Gelukkig voor hen zijn (met name vrouwelijke) dolfijnen erg nieuwsgierig en zijn ze meestal wel in voor een spelletje.

Spraakherkenner voor dolfijnen

Deze opnames legde Herzing voor aan Thad Starner, een onderzoeker op het gebied van kunstmatige intelligentie aan het Georgia Institute of Technology in Atlanta. Hij gebruikte speciale software om patronen te herkennen in de geluiden.

Deze patronen, terugkerende onderdelen in een hele reeks van dolfijngeluiden, gebruikten de onderzoekers om acht woorden in een zelfverzonnen dolfijnentaal te bedenken.

De volgende stap is dat duikers deze woorden, voor bijvoorbeeld ‘zeewier’ of ‘boeggolf’, proberen te leren aan de dolfijnen. De onderzoekers hopen dat de dolfijnen de woorden zullen nazeggen, zodat ze een soort spraakherkenner voor dolfijnen kunnen ontwikkelen. Daarmee zou het misschien mogelijk zijn om de geluiden die de dolfijnen spontaan maken verder te analyseren op losse eenheden. De kans dat Herzing zo de dolfijnengeluiden helemaal kan vertalen is erg klein, maar wellicht kan ze wel een taal ontwikkelen met geluiden die dolfijnen kunnen maken. Zo kunnen ze ook eens reageren als mensen ze een opdracht geven: ‘Spring zelf maar door die hoepel!’

Zie ook: