Malaria behoort tot de ernstigste infectieziekten in de wereld. Jaarlijks sterven vooral in Afrika meer dan een miljoen mensen aan de gevolgen van malaria. Met name jonge kinderen, die nog onvoldoende natuurlijke afweer tegen malaria-infecties hebben opgebouwd, zijn het slachtoffer.
Dit Afrikaanse kindje is besmet met malaria. Zonder behandeling veroorzaakt de malariaparasiet (Plasmodium falciparum) schade aan de nieren. Zwelling van de buik, ogen, voeten en handen van dit zieke kindje zijn daarvan het resultaat. © CDC, Wikimedia Commons
Al tientallen jaren wordt gezocht naar een vaccin dat het afweersysteem voldoende krachtig stimuleert om de mens volledig te beschermen tegen een infectie met de malariaparasiet. Een werkzaam vaccin zou een grote doorbraak betekenen in de malariabestrijding, maar tot op heden is er geen vaccin beschikbaar. Malariadeskundigen zijn er dan ook van overtuigd geraakt, dat het menselijke afweersysteem grote moeite heeft om te leren malariaparasieten uit te schakelen.
Proef op de som
Nu blijkt het toch mogelijk om volledige bescherming tegen malaria op te wekken. Het is Nijmeegse onderzoekers onder leiding van prof. dr. Robert Sauerwein gelukt om gezonde Nederlandse vrijwilligers binnen enkele maanden volledig te beschermen tegen malaria. Deze vrijwilligers werden blootgesteld aan malariaparasieten terwijl zij het anti-malariamiddel chloroquine gebruikten. Op deze manier bleken de parasieten in het lichaam een goede afweerreactie op te wekken, zonder dat de vrijwilligers ziekteverschijnselen kregen. De proef op de som volgde enkele maanden later, toen de vrijwilligers opnieuw besmet werden met de malariaparasiet. De opgebouwde afweerreactie bleek inderdaad voldoende te zijn: de vrijwilligers werden niet ziek van de nieuwe besmetting.
Het is mogelijk om volledige bescherming tegen malaria op te wekken in gezonde vrijwilligers. Een natuurlijke afweerreactie voorkomt bij een tweede besmetting met de malariaparasiet dat mensen ziek worden.
Hoopvol uitgangspunt
De onderzoekers toonden aan dat een krachtige groep afweercellen, de zogenaamde multifunctionele T-cellen, belangrijk is voor deze beschermende afweerreactie.
Deze studie bewijst dat het mogelijk is om op efficiënte wijze volledige bescherming tegen malaria op te bouwen. Dit is een hoopvol uitgangspunt voor een toekomstig effectief malariavaccin.
Zie ook
Kandidaat voor malariavaccin (Kennislinkartikel)
Malariavaccin komt eraan (Kennislinkartikel)
Genoom malaria bekend, vaccin dichterbij (Kennislinkartikel van Marco van Kerkhoven)
