kennislink.nl maakt nieuwsgierig

De angst voor biologische wapens is echt. In ieder geval bij de overheid. Canadese wetenschappers helpen nu met het opsporen ervan. © Mail Online

Misschien overdrijven ze wel een beetje, die beveiligingsdiensten als de AIVD. Een snelle zoekopdracht in het krantenarchief op het woord ‘terreurdreiging’ en ‘AIVD’ levert zo’n vijfhonderd hits op, waarvan de helft in de periode 2003-2005 is gepubliceerd. Van 2008 tot nu vliegt de term nog maar zo’n vijftig keer voorbij. Nu lees je dus een stuk minder over terreurdreiging, maar dat betekent niet dat de overheid denkt dat de situatie minder erg is; de Nederlandse website voor terrorismebestrijding, NCTb, noemt de terreurdreiging al een hele tijd ‘SUBSTANTIEEL’ (hoofdletters zijn van NCTb).

Om aanslagen te voorkomen doet de veiligheidsdienst meer dan alleen verdachte mensen en pakketjes van straat plukken; ook het zoeken naar wapens is belangrijk. Chemici van de universiteit van Ontario in Canada hebben daar nu een mooie vindhulp voor ontworpen: een kleine, handzame test die biologische wapens detecteert. De test gebruikt enzymen, afgedrukt op een papiertje, om zenuwgif te detecteren. Opvallend genoeg past deze test op een dun stokje. Dat maakt het relatief snel en goedkoop. Het is als het ware een zwangerschapstest voor biologische wapens.

Vroeger had je dieren nodig om biologische wapens te vinden. Hier een konijn dat mag ruiken of er een gevaarlijke dosis Sarin-gas in de buurt is. © Wikimedia Commons

Het is de eerste keer dat onderzoekers zo’n makkelijk hanteerbare test voor biologische wapens weten te bouwen. De test werkt binnen vijf minuten. En je hebt geen speciale computers nodig om te snappen wat er gebeurt: als er een biologisch wapen in de buurt is, verkleurt het papiertje. Gebruik je ‘m niet, dan valt hij nog zestig dagen in de koelkast te bewaren. De Canadese wetenschappers, die hun resultaten in het vakblad Analytical Chemistry publiceren, vinden de ontdekking zelf erg handig. Ze denken dat hun techniek snel gebruikt gaat worden voor het opsporen van biologische wapens.

Om de papieren test te bouwen gebruikten de onderzoekers een speciale inkjetprinter, waarmee ze allerlei laagjes van handige stoffen over elkaar heen printten. Zoals thuis op het bureau, maar dan een stuk preciezer en ingewikkelder. De belangrijkste laag bestaat uit enzymen – een soort van levende eiwitten die ook in je lichaam zitten. In dit geval ging het om enzymen die gevoelig zijn voor zenuwgif. Door de enzymen te verbinden met een stof die zichtbaar verkleurt, valt aan de papieren test makkelijk af te lezen of er gevaar is.