Bij beweging zijn veel organen en systemen betrokken. In de meest directe zin zijn dat natuurlijk de spieren en de botten. Samen heten die niet voor niets het bewegingsapparaat. Om dat bewegingsapparaat van energie te voorzien zijn onder andere hart, bloedvaten en longen actief. De coördinatie van beweging ligt voor een belangrijk deel in onze hersenen.
Afbeelding: © Stichting Bio-Wetenschappen en Maatschappij
Bewegen zorgt voor behoud of zelfs groei van spiermassa. Die spiermassa is niet alleen essentieel voor normaal dagelijks functioneren. De spieren hebben ook een direct effect op de glucosestofwisseling, de vethuishouding en opbouw en afbraak van bot. Regelmatige fysieke activiteit, zowel krachtinspanning als duurinspanning, leidt dan ook tot een verbeterd functioneren en een verminderd risico op chronische ziekten zoals diabetes of obesitas.
Afbeelding: © Wikimedia Commons
Lichaamsbeweging zorgt – uiteraard in combinatie met voldoende calcium en vitamine D – voor opbouw van botmassa gedurende de groei. Op die manier is lichaamsbeweging een belangrijk wapen in de strijd tegen het ontstaan van botbreuken op latere leeftijd.
Afbeelding: © Wikimedia Commons
Hart en bloedvaten zijn zeer gevoelig voor de hoeveelheid beweging die wij uitvoeren. Ze zijn in staat om acute aanpassingen te doen om spieren en organen van voldoende zuurstof en brandstof te voorzien. Hart en vaten zijn zeer gevoelig voor training. Meer bewegen kan hart- en vaatziekten voorkomen en in veel gevallen helpen bij genezing.
Afbeelding: © Wikimedia Commons
Voldoende beweging zorgt voor spieren die langer op vet kunnen lopen. Door het verlagen van de hoeveelheid vet ‘in de tank’ en in de bloedbaan, draagt beweging bij aan het reduceren van de risico’s op hart- en vaatziekten.
Afbeelding: © Wikimedia Commons
Met de huidige stand van kennis lijkt het er op dat bewegen, mits niet extreem intensief en langdurig, een gunstige uitwerking heeft op het immuunsysteem. De reikwijdte van het immuunsysteem gaat verder dan alleen bacteriële of virale infecties. Ook bij ziekten als reuma, diabetes of zelfs kanker speelt de afweer een belangrijke rol. Op de vraag of je voor een goede afweer moet duurtrainen of krachttrainen is op dit moment nog geen sluitend antwoord te geven. Ook is nog onbekend of hardlopen beter is dan, zeg, fietsen of zwemmen.
Afbeelding: © Wikimedia Commons
Al met al zijn er verschillende verbanden gevonden tussen beweging en functioneren van de hersenen van kinderen, adolescenten, volwassenen en ouderen. Proefdieronderzoek geeft hints wat de achterliggende biologische mechanismen kunnen zijn. Bewegen kan misschien een strategie zijn om cognitieve achteruitgang en dementie op latere leeftijd te voorkomen. Maar er is vervolgonderzoek nodig om vast te stellen of bewegen op middelbare leeftijd echt een reductie van het risico op dementie later in het leven kan veroorzaken.
Afbeelding: © Wikimedia Commons
‘Rokers sterven jonger’, ‘Roken kan het sperma beschadigen en vermindert de vruchtbaarheid’, of wat te denken van deze: ‘Tabaksrook bevat benzeen, nitrosaminen, formaldehyde en waterstofcyanide.’ De waarschuwingen die – nu alweer tien jaar, op last van de Europese Unie – op pakjes sigaretten worden gezet, laten aan duidelijkheid niet veel te wensen over
De Nederlandse Norm Gezond Bewegen is in 1998 opgesteld door de universiteiten van Amsterdam (VU), Maastricht, Groningen en Utrecht, en het RIVM, TNO en de sportkoepel NOC*NSF. De norm is vooral gericht op het onderhouden van gezondheid en is verschillend voor jongeren, volwassenen en ouderen. Ook al staat hij bekend als ‘Nederlandse’ Norm Gezond Bewegen (NNGB), in de praktijk is het ook een internationale norm voor gezond bewegen.
Bewegen draaide ooit om drie V’s: voeding, voortplanting en veiligheid. Wie duizenden jaren geleden wilde eten moest dat eten zelf gaan bejagen of verzamelen. Wie niet gegeten wilde worden moest bij tijd en wijle de benen kunnen nemen en voor een aardige date kon je niet terugvallen op internet.
Wat voor de een beweging is, ervaart een ander als heel kalm aan doen. En een pijntje kan voor de een welhaast een onoverkomelijke handicap zijn, terwijl een ander vrolijk verder leeft met chronische beperkingen. Gezondheid en beweging lijken dus subjectieve begrippen. Waar het uiteindelijk op neer komt is de vraag: welke aspecten van bewegen bepalen welke facetten van gezondheid?
Bewegen is zo gewoon dat je er bijna nooit bij nadenkt. Toch zou dat wel moeten, want we bewegen veel minder dan goed voor ons is. Stichting Biowetenschappen en Maatschappij (BWM) laat in dit cahier zien dat voldoende beweging hand in hand gaat met goede gezondheid, en vooral waaróm dat zo is. In samenwerking met Kennislink is het cahier nu ook online te lezen.
Beweeg jij minimaal 30 minuten per dag? Doe de test en krijg direct het resultaat te zien. Toch te weinig beweging? Dan staan er op de website handige tips om aan de Norm Gezond Bewegen te voldoen.
Midas Dekkers heeft het niet zo op sport. Ook niet op sporters trouwens, getuige zijn boek Lichamelijke oefening. Sporters zijn mensen die uit vrije wil kinderachtige kleren aantrekken om zich vervolgens ongezond druk te gaan lopen maken, vindt hij.
Bekijk een uitgebreid interview met Midas Dekkers op Lezentv
