Seks, wetenschappelijk verantwoord
Elke dag hebben miljoenen mensen seks. Voor hun plezier, voor hun werk, om een kind te maken of omdat het moet. Dat maakt seks een belangrijk onderdeel van ons leven en van onze maatschappij. Op deze themapagina lees je daarom alles over de wetenschap achter seks. Maar eerst: de wetenschap van een vrijpartij.
Afbeelding: © iStockphoto
Stimulus
Seks komt niet zomaar uit de lucht vallen. Eerst word je geprikkeld door een stimulus. Dat kan een tongzoen zijn, of een eisprong, een spannende opmerking van je vriendin of – zoals hier – een ‘vriendje’ met een batterij en een trilfunctie. De seksuele delen van je lichaam en brein worden als het ware wakker geschud.
Afbeelding: © ANP Photo / Science Photo
Zin in seks
Ben je eenmaal geprikkeld, dan stelt je brein alles in het werk om ervoor te zorgen dat je ook echt aan het vrijen slaat. Een evolutionair oud gedeelte van de hersenen (het limbisch systeem) wakkert de goede zin aan, op vrijwel dezelfde manier als een apenbrein of poezenbrein dat doet.
Afbeelding: © ANP Photo / Science Photo
Opwinding
In de opwindingsfase maakt je lichaam zich klaar voor het moment suprême. De geslachtsdelen lopen vol bloed – bij mannen is dat duidelijk zichtbaar omdat ze een erectie krijgen (hiernaast zie je de gevulde bloedvaten van een penis), maar ook bij vrouwen zwellen de clitoris en schaamlippen op. Bovendien begint de vagina een beetje te ‘zweten’, waardoor die vochtig wordt en gemakkelijker te penetreren is.
Afbeelding: © ANP Photo / Science Photo
Plateau
Het plateau is de seksfase vlak voor het orgasme. De ademhaling versnelt en de spieren spannen zich aan. In deze fase hebben veel mensen het gevoel dat ze ‘niet meer terug kunnen’. In het brein vermindert de activiteit in de gebiedjes die betrokken zijn bij rationeel nadenken, terwijl de emotiegebiedjes juist extra actief worden.
Afbeelding: © ANP Photo / Science Photo
Orgasme
Volgens sommigen is dit het fijnste gevoel ter wereld: de spieren van de vagina of penis, de anus en het bekken trekken zich ritmisch samen. Deze spiersamentrekkingen verplaatsen zich soms via de buik en de benen door het hele lichaam. De ademhaling gaat met horten en stoten. Een man ejaculeert en zendt zo zijn sperma (vaak vergeefs) op weg naar een rijpe eicel.
Afbeelding: © istockphoto
Ontspanning
Daarna volgt totale ontspanning. Spieren ontspannen, de bloeddruk daalt en ook de hartslag gaat weer omlaag. De hersenen zijn onder invloed van ‘lekkere’ hormonen zoals endorfine en oxytocine, waardoor je een beetje high bent.
Afbeelding: © ANP Photo / Science Photo
Intimiteit
Het hormoon oxytocine, dat tijdens het vrijen en vlak daarna vrij kwam, zorgt voor een gevoel van verbondenheid met je partner. Dat effect wordt nog eens versterkt door het feit dat je zojuist samen nogal onbeheerst emotioneel bent geweest. De man op de thermografische afbeelding moet er zelfs van blozen. Seks brengt je dus nader tot elkaar.
Afbeelding: © ANP Photo / Science Photo
Dit is thema: Seks
H1. Wat doen we als we het doen?
Voor seks heb je meer nodig dan alleen lust en een setje geslachtsdelen. Wat komt er allemaal bij kijken? En waar kan er een kink in de kabel komen?
H2. Met wie hebben we seks?
Met jezelf, met je partner, juist níet met je partner, met de computer, met een hoer, met een speeltje: de mogelijkheden zijn eindeloos.
H3. Hoe hebben we seks?
Waarschijnlijk vind je je eigen seksuele voorkeuren doodnormaal. Maar er is heel wat variatie mogelijk, bijvoorbeeld tussen mannen en vrouwen, tussen vroeger en nu of tussen verschillende culturen.
H4. Waarom hebben we seks?
Je staat er misschien niet dagelijks bij stil—de natuurlijke drang overschreeuwt dit meestal—, maar eigenlijk is het nog helemaal niet zo logisch dat we seks hebben.
Specials
Orgasme in de hersenen
Dit filmpje laat zien hoe een orgasme in de hersenen van een vrouw werkt. Eerst is de hersenactiviteit beperkt tot een paar gebieden, maar later breidt dat zich uit naar meer dan tachtig gebieden. In het begin wordt vooral de sensorische cortex geprikkeld, later ook de gebieden die met emoties en herinneringen te maken hebben. De hersenactiviteit piekt als het orgasme plaatsvindt. De hypothalamus is op dat moment het sterkst actief.
Gastcolumn: Opgewonden standje
Zijn vrouwen die vaginaal kunnen klaarkomen psychologisch echt beter aangepast dan vrouwen die alleen maar clitorale orgasmes hebben? In het kader van het Kennislink seksthema onthult Ellen Laan de feiten over het vrouwelijk orgasme.
Seks in de scanner
De Groningse wetenschapper Pek van Andel vroeg twee atletische proefpersonen seks te hebben in de nauwe buis van een MRI-scanner. Dit was de eerste keer dat onderzoekers live konden zien hoe seks er ‘van binnen’ uitziet. Van Andel kreeg er een Ig-Nobelprijs voor. (Bron filmmateriaal: Improbable Research)
