Nieuws & Achtergrond
Nadelen van een goed geheugen
15 mei 2012
·
Nieuws
·
Een goed geheugen hebben is fijn. Of toch niet? Een bepaalde variant van een gen, dat voor een extra goed geheugen voor emotionele ervaringen zorgt, geeft ook een verhoogde kans op posttraumatisch stresssyndroom.
Zonnecellen: plastic kan silicium verslaan
15 mei 2012
·
Nieuws
·
Nieuwe plastic zonnecellen kunnen zeker zo’n hoog rendement halen als de bekende zonnecellen van silicium, denken onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen. In het tijdschrift Advanced Energy Materials berekenen ze voor hun Next Generation zonnecel een rendement van twintig procent of méér. Het bijbehorende plastic moet nog wel even ontwikkeld worden…
Aardbeienjam bevat meer aardbeien dan strawberry jam
Achtergrond
·
Het lijkt vanzelfsprekend: er zitten evenveel aardbeien in aardbeienjam als strawberries in strawberry jam. Dit is echter niet het geval volgens taalgebruikers van het Nederlands en het Engels, zo blijkt uit Nijmeegs onderzoek naar de Nederlandse tussenklank en.
Circulerende tumorcellen zijn zeer divers
11 mei 2012
·
Nieuws
·
Voor het eerst hebben Amerikaanse onderzoekers zeldzame circulerende tumorcellen in het bloed van kankerpatiënten individueel bekeken. Zo ontdekten zij dat de cellen genetisch zeer divers zijn. Niet alleen tussen patiënten, maar ook binnen één patiënt, verschillen de cellen soms heel sterk. Die ontdekking heeft belangrijke gevolgen voor de behandeling van bepaalde typen kanker.
Allergisch door een lage biodiversiteit?
11 mei 2012
·
Nieuws
·
Om allergieën en astma te voorkomen kun je beter op een boerderij dan in de stad opgroeien. Dat komt omdat de biodiversiteit daar groter is, blijkt uit onderzoek van Finse wetenschappers.
Siliceen: de nieuwe concurrent van grafeen?
Achtergrond
·
Kan siliceen, een atoomdik laagje silicium, de concurrentie aangaan met grafeen in toekomstige, snelle computerchips? Dat is de vraag nu meerdere onderzoekslabs melden dit nieuwe materiaal te hebben gemaakt. Er is echter een probleempje: de onderzoekers ruziën over wie nu echt de eerste uitvinder ervan was.
Opstoken of ingraven
10 mei 2012 · Nieuws · Sinds de jaren zestig kampt de wereld met een groeiende hoeveelheid radioactief plutonium waarmee niks gedaan wordt. Duur, gevaarlijk en diefstalgevoelig. Het kan hergebruikt worden, maar vier Amerikaanse wetenschappers betogen deze week in Nature dat we het beter voor eeuwig diep in de grond kunnen stoppen.
Waarom je wel koffie móet morsen
10 mei 2012 · Nieuws · Ook zo’n moeite met het lopen met een kop koffie zonder dat het over de rand heen klotst? Twee Amerikaanse natuurkundigen onderzochten hoe dat toch komt. Hun conclusie: het is onze eigen schuld, de manier waarop we lopen zorgt ervoor dat het eigenlijk onvermijdelijk is koffie te morsen.
Oesters vangen in woestijn Centraal-Azië
Achtergrond
·
In de uitgestrekte woestijnen van Centraal-Azië liggen duizenden oesters op vele honderden kilometers van de zee. Deze oesters zijn geen plaatselijke delicatesse zoals onze Zeeuwse oesters uit de Oosterschelde, maar zijn de fossiele overblijfselen van een miljoenen jaren oude verloren zee en belangrijk voor geologisch onderzoek. Waarom zouden geologen afreizen naar één van de meest geïsoleerde regio’s op deze planeet voor een stel oesters?
Nereda verovert de wereld
10 mei 2012 · Nieuws · Het Delftse waterzuiveringsconcept ‘Nereda’ staat op het punt om internationaal door te breken. Het succes zit in een kleine korrel waarin bacteriën alle zuivering voor hun rekening nemen. Afgelopen dinsdag werd in Epe de eerste Nereda rioolwaterzuiveringsinstallatie officieel in gebruik genomen.
Genetisch schild voor beenmerg
10 mei 2012 · Nieuws · Chemotherapie heeft niet alleen vat op de tumor, maar vernietigt ook het gezonde beenmerg. Door de stamcellen in het beenmerg een beschermend gen mee te geven is dat te voorkomen en kunnen patiënten toch hoge doses chemotherapie krijgen. Dat blijkt uit Amerikaans onderzoek onder patiënten met hersentumoren.
Zuid-Europese boeren brachten landbouw naar Noorden
10 mei 2012 · Nieuws · De landbouw ontwikkelde zich zo’n 11.000 jaar geleden in het Midden-Oosten. Mensen gingen niet langer zwervend op zoek naar eten, maar werden zelfvoorzienend en ging zich settelen. Pas vijfduizend jaar later bereikte de landbouwrevolutie Noord-Europa. Hoe de Noord-Europeanen boeren werden is al ruim honderd jaar onderwerp van debat. Zweedse en Deense onderzoekers denken het antwoord te hebben gevonden.
‘ADHD is geen ziekte’
10 mei 2012
·
Nieuws
·
ADHD is onder kinderen volksziekte nummer één. Het medicijngebruik om de stoornis te bestrijden neemt al even epidemische vormen aan. Maar Altijd-Druk-Heel-Druk is meestal geen medisch probleem, zegt psycholoog Laura Batstra: ‘ADHD een ziekte noemen is een denkfout.’
En toen hoorde je er niet meer bij
Achtergrond · Langzaamaan merk je dat er iets niet klopt. De twee collega’s met wie je dacht een gesprek te hebben, kijken je niet meer aan. Je wordt genegeerd. Je bent buitengesloten. Je hoort er niet meer bij. Psychologisch onderzoek naar zulke momenten onderstrepen wat een groepsgevoel voor mens betekent.
Ook armen hebben hun productvoorkeur
9 mei 2012 · Nieuws · Wie aan arme mensen denkt, denkt niet gelijk aan de ontwikkeling van nieuwe consumentensnufjes – en andersom. ‘Maar dat is gelukkig steeds meer aan het veranderen,’ zegt Jan Carel Diehl. ‘De alleramsten worden steeds vaker serieus genomen als consument.’
Dinoscheten warmden de aarde op
8 mei 2012 · Nieuws · Miljoenen jaren geleden was het klimaat op aarde warm en vochtig. Plantenetende dinosauriërs hebben daar waarschijnlijk een belangrijke bijdrage aan geleverd door de productie van het broeikasgas methaan. Engelse wetenschappers berekenden dat de methaanuitstoot van de dino’s ongeveer even groot moet zijn geweest als de totale methaanuitstoot op dit moment.
Meer zicht op werking moleculaire motor
8 mei 2012 · Nieuws · Chemici van de Rijksuniversiteit Groningen onder leiding van professor Ben Feringa hebben samen met Britse onderzoekers uit de groep van Steve Meech (University of EastAnglia) nieuw onderzoek gepubliceerd over de Groningse moleculaire motor. Afgelopen weekend stond in Nature Chemistry een artikel over de ultrasnelle dynamica van het roterende motormolecuul.
Schimmels hebben hun sporen verdiend
Achtergrond · Eigenlijk is het net een bibliotheek. Maar in plaats van boeken bewaren ze er levende schimmels. Gedroogd, op kweek, ingevroren en in alle soorten en maten. Kennislink is op bezoek bij het Centraalbureau voor Schimmelcultures in Utrecht.
Commerciële vlucht naar het ISS op komst
Achtergrond · Sinds de pensionering van de Space Shuttles in 2011 kan NASA niets meer naar ruimtestation ISS lanceren. Daarom lanceert het Amerikaanse SpaceX deze maand hun onbemande Dragon-capsule naar het ruimtestation. Maar wie zijn SpaceX en wat betekent deze lancering voor de ruimtevaart?
’s Werelds grootste zandvulkaan-zandbak
7 mei 2012 · Nieuws · Hoe laat je de aarde zand uitspuwen? Dat kan door de bodem te laten trillen, maar ook door gewicht te dumpen op waterig zand in de ondergrond. Dat laatste gebeurde in de Pleistoceen-periode en onder water…
Homohater zelf homoseksueel
4 mei 2012 · Nieuws · Mensen die het hardst op homo’s schelden…zouden zelf wel eens homo kunnen zijn. Die kans is helemaal groot wanneer de persoon in kwestie opgroeide in een gezin dat homoseksualiteit scherp veroordeelde, suggereert nieuw psychologisch onderzoek.
Een platte torus in drie dimensies
4 mei 2012 · Nieuws · Een team van Franse wiskundigen en informatici is het gelukt om een abstract wiskundig object te visualiseren in de driedimensionale ruimte. Het resultaat bevat een fractal-achtige structuur.
Terreurorganisaties aangeslagen na dood leider
Achtergrond · Precies een jaar geleden doodden Amerikaanse troepen Osama bin Laden, leider van terreurorganisatie Al Qaida. Dit leek een overwinning, maar wetenschappers zijn verdeeld over de vraag of het uitschakelen van terroristenleiders wel zo’n goede strategie is in de strijd tegen terrorisme.
Nuttige alleskunner verovert de bodem
Achtergrond · Hoewel je bij een schimmel misschien snel aan de groene spikkels op je bedorven appel of brood denkt, zijn er veel meer soorten. De soorten die in de bodem leven bijvoorbeeld. Bodemschimmels kunnen een heel groot deel van de biomassa onder de grond beslaan. Ze komen in alle soorten en maten voor en spelen een hele belangrijke rol in de ecosystemen van de bodem.
Diesel in sommige opzichten veel schoner dan benzine
3 mei 2012 · Nieuws · Uitlaatgassen van dieselwagens leveren een verwaarloosbaar kleine bijdrage aan het ontstaan van secundaire aerosolen – één van de verschijningsvormen van fijnstof in de lucht. In tegenstelling tot wat altijd gedacht werd is benzine is een veel grotere vervuiler, waar het de vorming van deze minuscule deeltjes betreft.
Gentherapie voor HIV succesvol
3 mei 2012 · Nieuws · Elf jaar geleden kreeg een groep HIV-patiënten een behandeling met gentherapie. Hun genetisch aangepaste afweercellen houden de virusinfectie nu nog steeds onder controle, blijkt uit Amerikaans onderzoek. En dat zonder vervelende bijverschijnselen.
Specials
Space for Innovation
En de publiekswinnaar van de Space for Innovation wedstrijd is… Kathryn Dunlop, met haar idee om vliegtuig- en ruimteschiponderdelen te produceren door middel van 3D-printen. Volgens een ruime meerderheid van de bijna 500 Kennislinklezers die gestemd hadden zal haar idee de lucht- en ruimtevaartindustrie in het jaar 2040 het meest veranderd hebben.
Quizzen met de Praktijk
Met de wetenschapsquizzen van de Praktijk ontdek je elke maand de wetenschap achter het nieuws. De vragen van deze maand:
Quiz gemist? Ga naar het Science-quizzen archief.
Doe mee aan de Kennislink-enquête
Wat vind jij van Kennislink? We willen Kennislink nog beter afstemmen op onze bezoekers en zijn dus benieuwd naar jouw mening over Kennislink. Ook als dit de eerste keer is dat je ons bezoekt. Doe mee aan de enquête en maak kans op het boek De Kracht van Kennis van Michael Mosley en John Lynch over de geschiedenis van de wetenschap.
Oproep! Oud voedsel
In het volgende seizoen duikt Labyrint in de wetenschap achter het langer houdbaar maken van voedsel. De redactie is hiervoor nog op zoek naar oude blikken, potten, pakjes of zakjes etenswaren. Heb je op zolder nog een blik bonen uit je studententijd, een overlevingspakket uit de oorlog of een pak koekjes uit grootmoeders tijd? Maak een foto (max 1 MB) van jouw etenswaren die over de datum zijn en stuur deze naar redactie-labyrint@vpro.nl of post deze op facebook. De oudste of leukste producten halen we op en zullen we aan een smaaktest onderwerpen.
Gastcolumn: de pedoscan in kinderschoenen
Afbeelding: © bondidwhat, Flickr.com
Elke week verschijnt op Kennislink een gastcolumn. De columnist is steeds een andere onderzoeker, die vanuit zijn of haar vakgebied schrijft over de wetenschap achter een gebeurtenis in de maatschappij of uit ons dagelijks leven. Deze week: forensisch psycholoog Marko Jelicic over de werking van de pedoscan.
Quizzen met de Taalstudio
De Talenquiz bevat iedere maand acht prikkelende vragen over taal en is bedoeld voor de bovenbouw van het voortgezet onderwijs. Op Kennislink kun je de quiz maandelijks downloaden in PDF-formaat. De antwoorden van deze maand:
Quiz gemist? Ga naar het archief van de Talenquiz.
Sciencepalooza
Op Sciencepalooza geven jonge wetenschappers en wetenschapsjournalisten uit verschillende vakgebieden hun visie op de wetenschap en duiding aan het dagelijkse nieuws.
Weetlogs
Weetlogs is een onderdeel van Scilogs.be: hét Nederlandstalige blogportaal voor wetenschap, aangedreven door Eos-magazine, Psyche&Brein en Scientific American (NL-talig). Treed de biotoop binnen van meer dan dertig bloggende wetenschappers en wetenschapsjournalisten.
W24 Science Flash
Het laatste nieuws uit de wetenschap bij Wetenschap24.
Wetenschap24 is de wetenschapsportal van NTR, science center NEMO, Kennislink en de VPRO. Elke dag maakt W24 een nieuwe Science Flash en brengt nieuws en achtergronden uit de wetenschap.
Wetenschapsforum
Vragen over wetenschap of wil je gewoon met anderen discussiëren over wat je op Kennislink gelezen hebt? Ga dan naar het grootste online wetenschapsforum van Nederland:
Agenda
themadag Eerste Europese plantendag
vrijdag, 18 mei 201208:0023:00
Verschillende locaties in Nederland
Op vrijdag 18 mei worden door heel Europa activiteiten georganiseerd rondom het thema 'Planten Fascinatie'. Iedereen kan dan terecht bij universiteiten, musea en bedrijven om te ervaren hoe bijzonder planten zijn en hoe belangrijk planten zijn voor ons leven en onze wereld. Meer…
science café Wat heeft de wetenschap de (top)sport te bieden?
maandag, 21 mei 201220:0022:30
De Rode Hoed, Keizersgracht 102, Amsterdam, Oosterhuiszaal
Met het EK, de Olympische Spelen en de Tour de France staat de komende zomer weer in het teken van de topsport. Opnieuw zullen records sneuvelen en nieuwe gevestigd worden. De wetenschap speelt een niet te onderschatten rol bij het verbeteren van de prestaties van sporters. Zowel in technische als in medische zin. Meer…
